temat dniaCzęsto mijamy niewielkie budowle o różnorodnej architekturze. Stoi ich w Polsce tysiące. Kapliczki murowane, drewniane, skrzynkowe, domkowe, słupowe, wnękowe, balda-chimowe, figury przydrożne, krzyże fundowane.
W ich wnętrzach znajdują się figurki przedstawiające postacie świętych. Według wierzeń i tradycji ludowych strzegły ludzi przed złem. Stawiano je na skrzyżowaniach dróg, w miejscach objawień religijnych lub ważnych dla społeczności lokalnej wydarzeń. Ze względu na niski koszt budowy fundowane były przez mniej zamożnych wiernych. Są nieodłącznym elementem krajobrazu polskiego, choć występują też w innych krajach europejskich. Tworzą unikalny klimat świadczący wymownie o kulturze tych ziem, tak różny, jak różni są ludzie tworzący te małe Ojczyzny.
W ich wnętrzach znajdują się figurki przedstawiające postacie świętych. Według wierzeń i tradycji ludowych strzegły ludzi przed złem. Stawiano je na skrzyżowaniach dróg, w miejscach objawień religijnych lub ważnych dla społeczności lokalnej wydarzeń. Ze względu na niski koszt budowy fundowane były przez mniej zamożnych wiernych. Są nieodłącznym elementem krajobrazu polskiego, choć występują też w innych krajach europejskich. Tworzą unikalny klimat świadczący wymownie o kulturze tych ziem, tak różny, jak różni są ludzie tworzący te małe Ojczyzny.
... Jesteś drogowskazem kapliczko przydrożna.Jesteś przypomnieniem dla pielgrzymów ziemi. Że Pan Bóg jest wszędzie, w każdziutkim zakątku.Na rozstajnych drogach i w leśnej zieleni ...
... I krzyże przydrożne symbol naszej wiary.Co to zdobią pejzaż naszej polskiej ziemi. Wskazują którędy iść prosto do nieba.I chcą wszystkich objąć ramionami swemi ...
... I kiedy wędrujesz po firmiezej krainie.I mijasz kapliczki i krzyże przydrożne. Przystań i zastanów się, chociaż przez chwilę.Czy idziesz po dobrej, czy też po złej drodze? ...
... Bo wyrw i manowców jest dziś pełno wszędzie.Wszystkie bardzo strome brzegi mają. Wpaść w nie bardzo łatwo, a wyjść raczej trudn. A i dobrzy ludzie często w nią wpadają ...
:: Janina Rusek poetka ludowa z Karmanowic ::
:: Janina Rusek poetka ludowa z Karmanowic ::
Dokładnie nie wiadomo, kiedy zaczęto budować kapliczki. Geneza tych obiektów kultu jest bowiem bardzo stara i niezbyt jasna, posiadająca przynajmniej kilka sugerowanych źródeł. Jedno z nich wskazuje na pochodzenie grecko-rzymskie. Kapliczki występują w greckiej powieści Longosa, poświęcone Dionizosowi i Panowi. Ateńczycy mieli także kaplice, które niegdyś przodkowie ich, mieszkający w organizacji gminnej, czcili jako świętość. W świecie rzymskim określano je terminem lararia. Kapliczki takie znajdowały się przy niemal każdych większych skrzyżowaniach, w domach (atrium), czy sypialni. W środku umieszczano obrazek geniusza i Lary oraz cenne przedmioty.
Według innej z wersji, nazwa kapliczka wywodzi się od łacińskiego wyrazu ~cappa, czyli płaszcz. Domniemywa się, że chodzi tu o płaszcz św. Marcina, biskupa z Tours, który przechowywany był w specjalnej celi – pomieszczeniu wewnątrz specjalnego, niewielkiego kultowego budynku o charakterystycznych kształtach, zwanym właśnie kaplicą.
Według innych przypuszczeń już św. Ambroży, biskup Mediolanu z II poł. IV wieku wspominał o kapliczkach jako o miejscach kultu. Oficjalnie zgodę na odprawianie nabożeństw przy kapliczkach zatwierdził natomiast sobór w Agda z początków VI wieku. Odrębną kwestię stanowi hipoteza części badaczy, dopatrujących się w kapliczkach treści zupełnie niechrześcijańskich. Według nich, zwłaszcza rzadko spotykany na Warmii typ kapliczek słupowych (kapliczek umieszczonych na drewnianych lub murowanych wysokich słupach), jest niezwykle podobny do pogańskich słupów kultowych. O "pogańskich kapliczkach" pisał choćby Nestor w IX w.
... jeśli kto umierał, to czynili nad nim tryznę, a potem czynili stos wielki i wkładali na ten stos umarłego i spalali, a potem, zebrawszy kości, wkładali je w małe naczynie i stawiali na słupie przy drogach, jak czynią Wiatycze i dziś...
Podobne praktyki pogrzebowe były powszechne u ruskich plemion Kryniczan, Radymiczów, Siewierzan i Wiatyczów. Wpływ tych pogańskich obiektów kultowych na chrześcijańskie kapliczki, według tych opinii, wydaje się dość istotny. W pierwszych wiekach chrześcijaństwa uważano kapliczki za siedziby demonów.
źródło : pl.wikipedia.orgWedług innej z wersji, nazwa kapliczka wywodzi się od łacińskiego wyrazu ~cappa, czyli płaszcz. Domniemywa się, że chodzi tu o płaszcz św. Marcina, biskupa z Tours, który przechowywany był w specjalnej celi – pomieszczeniu wewnątrz specjalnego, niewielkiego kultowego budynku o charakterystycznych kształtach, zwanym właśnie kaplicą.
Według innych przypuszczeń już św. Ambroży, biskup Mediolanu z II poł. IV wieku wspominał o kapliczkach jako o miejscach kultu. Oficjalnie zgodę na odprawianie nabożeństw przy kapliczkach zatwierdził natomiast sobór w Agda z początków VI wieku. Odrębną kwestię stanowi hipoteza części badaczy, dopatrujących się w kapliczkach treści zupełnie niechrześcijańskich. Według nich, zwłaszcza rzadko spotykany na Warmii typ kapliczek słupowych (kapliczek umieszczonych na drewnianych lub murowanych wysokich słupach), jest niezwykle podobny do pogańskich słupów kultowych. O "pogańskich kapliczkach" pisał choćby Nestor w IX w.
... jeśli kto umierał, to czynili nad nim tryznę, a potem czynili stos wielki i wkładali na ten stos umarłego i spalali, a potem, zebrawszy kości, wkładali je w małe naczynie i stawiali na słupie przy drogach, jak czynią Wiatycze i dziś...
Podobne praktyki pogrzebowe były powszechne u ruskich plemion Kryniczan, Radymiczów, Siewierzan i Wiatyczów. Wpływ tych pogańskich obiektów kultowych na chrześcijańskie kapliczki, według tych opinii, wydaje się dość istotny. W pierwszych wiekach chrześcijaństwa uważano kapliczki za siedziby demonów.