Lasy zajmują ok. 41,5% powierzchni gminy, a zatem lesistość gminy jest wysoka. Wśród typów siedliskowych lasu pozycję dominującą zajmują typy borowe, a wśród nich wysokoprodukcyjny bór mieszany świeży. Bardzo licznie występuje również mniej żyzny bór świeży. Najliczniej wśród siedlisk lasowych reprezentowany jest przejściowy typ lasu mieszanego, występujący płatami na północ od Iławy, na północ od Sąp i między jeziorami Łąckim i Radomne. Na północ od jeziora Karaś dominują siedliska wilgotne i bagienne, które w Kompleksie Lasów Iławskich zajmują też dość znaczne powierzchnie.
Podstawowym komponentem lasów na terenie Gminy Iława jest sosna, z gatunków liściastych najliczniej występuje dąb, buk, olsza i brzoza. Sosna, która znajduje tu optymalne warunki siedliskowe i klimatyczne, wytworzyła dwa wysokiej jakości ekotypy :: sosnę taborską :: i mazurską. O wybitnych cechach sosny taborskiej świadczy fakt, że już w XVI wieku eksportowano duże jej ilości na maszty do żaglowców flot Europy Zachodniej. Znane są jednak dokumenty, że już w roku 1576 r. królowa duńska kupowała materiał szkutniczy z okolic Taborza. Także Napoleon idąc na Moskwę w 1812 roku zwrócił uwagę na „Bois de Tabre” i olbrzymie ilości drewna oraz nasion tej sosny, na jego rozkaz, wysłano do Francji.
Znajdują się tu liczne enklawy, uroczyska oraz całe kompleksy o dużej naturalności, miejscami wręcz w stanie pierwotnym. Do najbardziej naturalnych należą biocenozy śródleśnych jeziorek i bagien wraz z okalającymi je borami bagiennymi lub olsami. W ochronie lasu największe zagrożenie ze strony szkodników owadzich stanowią brudnica mniszka, strzygonia choinówka, szeliniak sosnowiec, zwójka sosnóweczka, piędziki, smolnik znaczony, pędraki chrabąszczy i sieciech niegłębek. Jeżeli chodzi o grzyby, największe problemy stwarza huba korzeniowa, szczególnie na gruntach porolnych, które stanowią 16,6 % powierzchni leśnej Nadleśnictwa. Z pozostałych patogenów na uwagę zasługują opieńka miodowa, osutka sosnowa i mączniak dębowy.
Flora - wawrzynek wilczełyko, lilia złotogłów, bluszcz pospolity, podkolan biały, podkolan zielonawy, rosiczka okrągłolistna, orlik pospolity, tysiącznik pospolity, rdestnica, rogatek, wywłócznik, grążel żółty, grzybień biały, trzcina pospolita, pałka, oczeret.
Fauna - jelenie, sarny, dziki, lisy, bobry, borsuki, wydry, żurawie, rybołowy, kormorany, bieliki, orliki krzykliwe, kanie, czarne bociany, płaskonos, krakwa,łyski, kaczki krzyżówki, łabędzie nieme
Na terenie gminy znajduje się 5 parków wpisanych do rejestru zabytków. W Szymbarku, Gardzieniu, Rudzienicach, Stanowie i Tynwałdzie.
Według stanu z początku 1998 r., na terenie Parku zatwierdzonych jest 41 pomników przyrody ożywionej. W ostatnim czasie zgłoszono dodatkowo ok. 20 pomników, które czekają na oficjalne zatwierdzenie. Do ciekawszych zarejestrowanych pomników należą:GRUBA SOSNA - obwód 310 cm, na południe od Siemian, przy drodze leśnej w oddziale 276, gmina Iława.
ALEJA NAPOLEONA - kilkadziesiąt sosen rosnących wzdłuż drogi gruntowej wiodącej z Szymbarka w kierunku północnym do szosy Iława - Susz; obwody od 50 do 380 cm, gmina Iława.
GRUPA 8 DĘBÓW koło Gostyczyna, obwody od 377 do 556 cm, gmina Susz.