... Jakie bądź byłoby prawo, czyjekolwiek by było, do tych przyszłych barbarzyńców poprzez wszystkie czasy wołam z krzykiem : Nie pozwalam ! Puszcza królewska, książęca, biskupia, świętokrzyska, chłopska ma zostać na wieki wieków, jako las nietykalny, siedlisko bożyszcz starych, po których Święty Jeleń chodzi - jako ucieczka pustelników, wielki oddech ziemi i żywa pieśń wieczności !. Puszcza jest niczyja - nie moja ani twoja, ani nasza, jeno boża, święta ! ...
- Stefan Żeromski
- Stefan Żeromski
Rezerwat przyrody :: "Jasne" :: jest jednym z trzech rezerwatów na terenie Parku Krajobrazowego Pojezierza Iławskiego, a utworzono go 1 lipca 1998 roku. Ochroną objęto jezioro Jasne ( pow. 11,19 ha ), jezioro Luba ( pow. 2,42 ha ), torfowiska oraz przylegające drzewostany, co daje łączną powierzchnię 106,3 ha.
Specyfiką tego rezerwatu jest istnienie obok siebie dwóch różnych ekosystemów. Wyjątkowo ubogie we florę i faunę jezioro Jasne ( jezioro oligotroficzne ) sąsiaduje z małym, bogatym w rośliny i zwierzęta jeziorkiem Luba ( jezioro dystroficzne ).
Słynie ono z krystalicznie czystej wody o przezroczystości osiągającej 10 m. Jest to spowodowane tym , że woda w jeziorze zawiera mało soli mineralnych i dlatego żyje tu niewiele gatunków roślin i zwierząt. Takie jeziora nazywamy skąpożywnymi oligotroficznymi ( oligo + skąpo, trofia = żywność ) i zaliczane są do najrzadszych i najcenniejszych jezior w Polsce. Dodatkowo jezioro ma wodę o kwaśnym chemicznie odczynie ( PH 4,3 ), co upodabnia je do oligotroficznych jezior skandynawskich. Jezioro Jasne stanowi ostoję dla rzadkich, polskich ważek zalotek. W toni jeziora wśród drapieżników można spotkać głównie okonie. Utrzymanie wyjątkowego stanu troficznego jeziora Jasne wymaga bezwzględnego przestrzegania przepisów dotyczących ochrony rezerwatowej. Każda niedozwolona ingerencja ze strony ludzi tj. kąpiele w jeziorze, wydeptywanie i niszczenie roślinności przybrzeżnej, zaśmiecanie brzegów może przyczynić się do powstania nieodwracalnych zmian w jakości wód unikatowego jeziora.
Na temat jeziora Jasnego krąży wiele legend i opowieści, ale tylko nieliczne z nich są prawdziwe. Faktem historycznym jest używanie wody z tego jeziora do produkcji piwa przez Niemców przed II wojną światową. Pozostałe opowieści łącznie z tą o zatopionej tu "bursztynowej komnacie" i rzekomo cudownej i uzdrawiającej mocy tej wody są nieprawdziwe.
jest miejscem bogatym we florę i faunę. Latem jest porośnięte licznymi liliami wodnymi. Na torfowiskach otaczających jezioro rosną m.in.: rosiczka okrągłolistna, czermień błotna, żurawina błotna, mech torfowiec, turzyce, modrzewnica.
